مانیفێستی مانەوە و ستراتیژی نەتەوەیی لە جوگرافیای قەیراندا

لە دووەم ڕۆژی مانگی «ڕێبەندان»، هاوکات لە گەڵ هەشتادمین ساڵڤەگەری دامەزراندنی کۆماری کوردستان، ئەو کاتەی بەفرەکانی زاگرۆس لە لووتکەی کێوەکاندا نیشتبوون، دەنگی بەیاننامەیەکی مێژوویی، بێدەنگیی ساردی سیاسەتی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان شکاند. پێکهێنانی «هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران»، زیاتر لە ڕێککەوتنێکی حیزبی، وەڵامێک بوو بۆ پرسیارێکی سەدساڵە: «ئایا ئێمە لە کۆتاییدا فێر دەبین کە چۆن پێکەوە بژین؟»

ئەم وتارە نەک ڕاپۆرتێکی هەواڵیی، بەڵکو شیکارییەکی ستراتیژییە لە ڕوانگەی چالاکوانێکی کوردەوە کە ساڵانێکی زۆر بۆ یەکێتیی هێزە کوردستانییەکان تێکۆشاوە؛ بۆ نەتەوەیەک کە لە ناو گێژەلووکەی جوگرافیای سیاسیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، «یەکێتی» بۆی نەک هەڵبژاردەیەکی سیاسی، بەڵکو تاکە زرێپۆشی ماوە بۆ مانەوەیە. ئێمە دەبێ فێر بین کە بۆچی پاراستنی ئەم هاوپەیمانییە، وەک پاراستنی «بیلبیله‌ی چاو»، گرنگ و دانوستاننەکراوە.

 تەڵەی ناکۆکی: بۆچی یەکگرتووبوون بۆ ئێمە ئەستەمە؟

پێش ئەوەی بچینە سەر باسی «چۆنێتیی یەکگرتن»، دەبێ بە دڵسۆزییەکی بێبەزەییانە لە خۆمان بپرسین: بۆچی تا ئێستا شکستیان هێناوە؟ با سیاسەت لە ڕوانگەی «مێژوو و دەروونناسی»یەوە ببینین: بۆ ئێمەی کورد، ناکۆکی «چارەنووس» نییە، بەڵکو بەرهەمی «تراومایەکی کۆمەڵایەتی»یە.

سەدەیەک سەرکوتی سیستماتیک، نکۆڵیکردن لە ناسنامە و خیانەتی دووبارەی نێودەوڵەتی، لە ناخۆشیی کۆمەڵایەتیی ئێمەدا «بێمتمانەیییەکی درێژخایەن»ی دروست کردووە. کاتێک گورگەکان هەمیشە لە دەرەوە هێرش دەکەن، ئێمە وردەوردە لەگەڵ براکانی خۆشمان بە گومانەوە دەجوڵێینەوە. ئەم «عەقڵییەتی مانەوە»یە وای کردووە کە لە جیاتی ستراتیژی درێژخایەن، دڵخۆش بین بە سەرکەوتنی بچووک و کاتی. بەڵام ڕاستییەکەی ئەمەیە: لە یاریی دەسەڵات لە جوگرافیای ئێمەدا، هیچ لایەنێک بە تەنیا براوە نابێت. یان هەموومان پێکەوە دەگەین بە مافە نەتەوەیییەکانمان، یان هەموومان پێکەوە لە گۆشەگیریدا فەوتان دەبین.

جوگرافیای پارچەپارچە و پێویستیی «ناوەندی فیکری»

ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەهۆی نەبوونی ناوەندێکی سیاسیی یەکگرتوو و دابەشبوون بەسەر هێزە ناوچەییەکاندا، هەمیشە ئازاری «ناکۆکیی نخبەکان»ی چێشتووە. هەر بەشێکی بزووتنەوەکەمان لەژێر کاریگەریی بارودۆخی تایبەتی خۆی گەشەی کردووە. بەڵام هاوپەیمانییە نوێیەکە، هەنگاوێکە بۆ دروستکردنی «پڕۆژەیەکی نەتەوەییی هاوبەش».

دەبێ تێبگەین کە یەکێتی بە مانای یەکخستنی بیروڕاکان نییە. لە دیموکراسییەکی سێکۆلار و پلۆرالدا —کە ئامانجی کۆتایی ئەم هاوپەیمانییەیە— جیاوازیی ڕوانگەکان سەرمایەیە، نەک هەڕەشە. بەڵام ئەم جیاوازییانە دەبێ بە دەوری تەوەری «مافی دیاریکردنی چارەنووس»دا بسووڕێنەوە. هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستان، ئێستا هەمان ئەو «بیلبیله‌ی چاو»ەیە کە دەبێ هەموو تیشکە بڵاوەکان لە یەک خاڵدا کۆ بکاتەوە بۆ ئەوەی بتوانین ئاسۆی سەرکەوتن ببینین.

ئامانجە ستراتیژییەکان: لە سەرووی دروشم، بەرەو کردار

هاوپەیمانیی شەش‌لایەنە جەختی لەسەر سێ بنەمای زێڕین کردووەتەوە کە دەبێ ببێتە «زیکری سیاسی»ی هەر هاووڵاتییەکی کورد:

١. ڕووخاندنی کۆت و بەندی ستەم: چونکە ئازادیی کوردستان بە ڕێڕەوی ئازادی و دیموکراسی لە هەموو ئێراندا تێدەپەڕێت.

٢. مافی دیاریکردنی چارەنووس: ئەمە داواکاری نییە، بەڵکو مافێکی سروشتی و مرۆیی ئێمەیە کە لە مانیفێستی هاوپەیمانییەکەدا چەسپاوە.

٣. سیستەمی ناناوەندی و سێکۆلار: دڵنیابوون لەوەی کە لە ئێرانی سبەینێدا، هیچ ئایین یان ئایدۆلۆژیایەکی تایبەت نەتوانێت ناسنامەی نەتەوەیی ئێمە سەرکوت بکات.

چۆن یەکێتی «دامەزراوەیی» بکەین؟

هەست و دروشمەکان، سووتەمەنیی سەرەتایی هەر بزووتنەوەیەکن، بەڵام بزوێنەری سەرکەوتن، «دامەزراوەسازی»یە. بۆ ئەوەی ئەم هاوپەیمانییە وەک ئەزموونەکانی پێشوو تووشی بنبەست نەبێت، دەبێ پێکهاتەیەکی هەبێت کە لە ڕێککەوتنی سەرکردەکان تێپەڕێت. ڕێکارەکانی خوارەوە، دەمارە زیندووەکانی ئەم یەکێتییەن:

• الف) تێپەڕین لە «کەڵتوری کەسایەتی» بەرەو «ژیرایی بەکۆمەڵ»: ئێمە ساڵانێکی زۆرە باجی ناکۆکییە کەسییەکانی سەرکردەکان دەدەین. هاوپەیمانییەکە دەبێ لە جیاتی کەس‌تەوەرەیی، لەسەر بنەمای «قاعدەی یارییەکە» بەڕێوە بچێت.

• ب) دروستکردنی ناوەندی چارەسەری ناکۆکییەکان: پێویستیمان بە «دادگایەکی باڵای ناوخۆیی» هەیە بۆ ئەوەی پێش ئەوەی گرژییەکان ڕوویان لە میدیاکان بکات، لە کەشێکی برایانە و پسپۆڕانەدا چارەسەر بکرێن.

• ج) فێرکردنی کەلتووری ڕێکخراوەییی هاوبەش: کادرەکانی حیزبە جیاوازەکان دەبێ فێر بن کە ڕکابەری سەرەکییان حیزبی برا نییە، بەڵکو ئەو پێکهاتەیەیە کە مافەکانی ئەوان ڕەت دەکاتەوە.

• د) پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەی مەدەنی: ئەم هاوپەیمانییە نابێ لە ژوورە داخراوەکاندا بمێنێتەوە. بەڕێوەبردنی «کۆنگرەیەکی نەتەوەیی بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان» بە ئامادەبوونی پسپۆڕان، ژنان، گەنجان و چالاکوانانی مەدەنی، بەم یەکێتییە «شەرعییەتی جەماوەری» و «توانای بەردەوامی» دەبەخشێت.

 قەیرانی متمانە: ئەو ژەهرەی دەبێ خەساند بکرێت

دوژمنانی ئێمە، زیاتر لەوەی لە تفەنگەکانی ئێمە بترسن، لە «یەکێتیی هۆش و هزرمان» دەترسن. ستراتیژی هەمیشەیی ژوورە فیکرییە ئەمنییەکان، دەرزی لێدانی بێمتمانەیی و قسەی بێبنەما لە نێوان هێزە خۆیییەکانە. پاراستنی یەکێتی «وەک بیلبیله‌ی چاو» واتە: هەر قسەیەکی بێبنەما کە دژی لایەنێکی کوردی دەیبیستین، پێش باوەڕ پێکردنی، بە فلتەری «سود و زیانی نەتەوەیی»دا تێپەڕێنین. ئێمە پێویستیمان بە «ڕێنێسانسی متمانە» هەیە. شەفافییەت لە بڕیارەکاندا و وەڵامدەرەوەبوون بەرامبەر ڕای گشتی، تاکە ڕێگایە کە سەرمایە کۆمەڵایەتییە زیانلێکەوتووەکەمان بازسازی دەکاتەوە.

بۆچی ئێستا؟

ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست خەریکە دووبارە نەخشە دەکێشرێتەوە. ڕێز و سیستەمە کۆنەکان خەریکە دەڕووخێن و لەم ناوەدا، تەنیا ئەو نەتەوانە دەبیسترێن کە بە «یەک دەنگ» قسە بکەن. ناکۆکی بۆ ئێمە، بە مانای سڕینەوە لە جوگرافیای داهاتووە. هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، دوایین سەنگەری ژیرایی سیاسیی ئێمەیە.

ئێمە دەبێ ئەم یەکێتییە بپارێزین، نەک لەبەر ئەوەی بە ناچاری عاشقی هەموو بەرنامەکانی یەکترین، بەڵکو لەبەر ئەوەی «چارەنووسێکی هاوبەش»مان هەیە. سەرکەوتنی یەکێک، سەرکەوتنی هەموومانە و شکستی یەکێک، داڕمانێکە کە بەسەر سەری هەمووماندا دێت.

لە «تراژیدیا»وە بەرەو «حەماسە»

هەر ڕووداوێک لە چوارچێوەی کاتدا دادوەری دەکرێت. نەوەکانی داهاتوو دەربارەی ئێمە دادوەری دەکەن: ئایا ئەو نەوەیە بووین کە خەریکی خۆپەرستی و ناکۆکییە بچووکەکان ماینەوە و دەرفەتی گەورەی ئازادیمان سووتاند؟ یان ئەو نەوەیە بووین کە بە وانە وەرگرتن لە برینەکانی تراوما، «دامەزراوەی یەکێتی»مان بناغەنا؟

پاراستنی هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستان، ئەرکێکە کە لە شانی سەرکردەکانەوە دەست پێ دەکات و لە شانی هەر هاووڵاتییەکی کورددا قورسایی دەکات. ئێمە دەبێ ئەم هاوپەیمانییە وەک «بیلبیله‌ی چاومان» بپارێزین؛ چونکە ئەگەر ئەم چاوە زیانی بەرکەوت، هەموو نەتەوەکە لە تاریکیی ستەم و ناکۆکیدا ون دەبێت.

با بۆ جارێکیش بووە، ژیرایی بخەینە پێش هەست، و نەتەوە بخەینە پێش حیزب. ئەمە تاکە ڕێگای گەیشتنە بە لووتکەی ئازادی.

 تێبینییەکی ستراتیژیک: یەکێتی، ڕووداوێک نییە؛ «پرۆسەیەکی ڕۆژانەیە» کە پێویستی بە چاودێری، ئارامی و فیداکارییە. ئەمڕۆ، ڕۆژی گەورەیی و بەرزیی سیاسییە لە کوردستان.