ڕۆژی دووشەممە، ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦، لەسەر بانگهێشتی فەرمی بەشی پێوەندییە نێودەوڵەتییەکانی پارتی سۆسیال دیموکراتی فینلاند (SDP)، کۆبوونەوەیەکی بەربڵاو و گرنگ لە نێوان بەرپرسانی ئەو حیزبە و نوێنەرانی هێز و لایەنە سیاسییەکانی کوردستان، لە بارەگای سەرەکی SDP لە شاری هێلسینکی بەڕێوەچوو.

ئەم کۆبوونەوەیە لە ڕاستیدا درێژەی دیدارێکی پێشووتر بوو کە لە ١٨ی ئایاری ڕابردوودا لە نێوان د. مەجید حەقی و ئیلۆنا سۆری بەڕێوەچوو، کاتێک داوای کۆبوونەوەیەکی هاوبەش لە نێوان هەردوولادا کرابوو.

بەرەی هاوبەشی لایەنە کوردستانییەکان

خاتوو ئیلۆنا سۆری (Ilona Sorri)، بەرپرسی پێوەندییە نێودەوڵەتییەکانی سۆسیال دیموکراتەکان، میوانداریی دیدارەکەی کرد. لێژنەی کوردی بەشدار لە کۆبوونەوەکەدا، نوێنەرایەتی بەشە جیاوازەکانی کوردستانیان دەکرد و پێکهاتبوون لە:

• خاتوو شەهین زادئەحمەد (حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران)
• خاتوو خەڵات دەمیر (نوێنەری ئیدارەی خۆبەرێوەبەریی ڕۆژاوا)
• سارا پێلتۆنێن، فایق مەسعوودی و فازڵ یووسفی (حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران)
• وەفا ئائێلی و د. مەجید حەقی (ناوەندی نەتەوەیی ڕۆژهەڵاتی کوردستان)

ڕاپۆرتی دۆخی کوردستان و "ئاپارتایدی سیستماتیک" لە ئێران

سەرەتای کۆبوونەوەکە تەرخانکرا بۆ تاوتوێکردنی دۆخی هەنووکەیی ڕۆژهەڵات و ڕۆژاوای کوردستان. نوێنەرانی کورد بە چڕی تیشکیان خستە سەر هێرش و سەرکوتەکانی کۆماری ئیسلامی دژی خەڵکی کوردستان و بنکەکانی حیزبە کوردییەکان لە باشووری کوردستان.

لەم دیدارەدا، ڕاپۆرتێکی هاوبەش لە لایەن حیزبی کۆمەڵە و حیزبی دێموکراتەوە پێشکەش بە لایەنی فینلاندی کرا. لە ڕاپۆرتەکەدا، بە پشتبەستن بە دەستوور و یاساکانی ئێران، سیستمی سیاسیی ئەو وڵاتە وەک "ئاپارتایدی سیستماتیک" دژی نەتەوەی کورد و نەتەوە بندەستەکان پێشان درا.

هەروەها باس لە گۆڕانکارییە پێشوەچووە جیۆپۆلەتیکییەکانی ساڵانی ٢٠٢٥-٢٠٢٦ کرا؛ لەوانە پرۆسەی ناسکی ئاشتی لە باکوور دوای ڕاگرتنی خەباتی چەکداریی PKK لە ئایاری ٢٠٢٥، و دانوستانە ئاڵۆزەکانی ڕۆژاوا لەگەڵ حکوومەتی دیمەشق لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٦دا بۆ گەیشتن بە مۆدێلێکی نامەرکەزی و فرەنەتەوەیی.

پێشنیارنامەی ستراتیژی بۆ پاڵپشتی لە مافی بڕیاردانی چارەنووس

لە کۆتایی دیدارەکەدا، پڕۆژە پێشنیارنامەیەکی گشتگیر کە لەلایەن هەموو لایەنە بەشداربووەکانەوە واژۆ کرابوو، ئاراستەی پارتی SDP کرا. لەم بەڵگەنامەیەدا داوا لە سۆسیال دیموکراتەکان کراوە کە نەریتی بەهێزی وڵاتانی نۆردیک لە بواری نێوەندگیریی ئاشتیدا بەکاربهێنن و پرسی کورد وەک کێشەیەکی سیاسیی پەیوەندیدار بە یاسای نێودەوڵەتی، دیموکراسی و ئاشتی سەیر بکەن.

گرنگترین داواکارییە کۆنکرێتەکانی ناو پڕۆژەکە برتی بوون لە:

• دانپێدانان بە مافی بڕیاردانی چارەنووس: بەفەرمی ناسینی مافی دیموکراتی و ئاشتیانەی گەلی کورد (کە گەورەترین نەتەوەی بێ دەوڵەتە لە جیهاندا و ژمارەیان نێوان ٥٠ تا 65 ملیۆن کەسە) بۆ دیاریکردنی داهاتووی خۆی.
• پشتگیریکردنی سێکولاریزم و دیموکراسی: بەهێزکردنی مۆدێلە دیموکراتییەکانی کوردستان (بەتایبەت بزووتنەوەی "ژن، ژیان، ئازادی") وەک جێگرەوەیەک بۆ ڕێگریکردن لە توندڕەویی ئایینی و سیستمە تیۆکراسییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.
• مەحکومکردنی تاوانەکانی ڕژێمی ئێران: دژایەتیکردنی لێبڕاوانەی لەسێدارەدانە سیاسییەکان، کوشتنی سیستماتیکی کۆڵبەران لە سنوورەکان، و تیرۆریزمی دەوڵەتیی فرەسونوور (کە تێیدا ئێران لە ساڵی ١٩٧٩ەوە سەدان چالاکوانی کوردی لەسەر خاکی ئەورووپا تیرۆر کردووە).
• پێشگرتن لە تاڵانکاریی ئابووری و ژینگەیی: ڕێگریکردن لە تاڵانکردنی سەرچاوە دەوڵەمەندەکانی وزە و ئاوی کوردستان لەلایەن دەسەڵاتە ئۆتۆریتارەکانەوە، و تیشکخستنە سەر "ئیکۆتیرۆریزم" وەک کارەساتی وشکبوونی دەریاچەی ورمێ.
• فشار لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی: داواکرا کە SDP هەم لەسەر ئاستی ناوخۆ، هەم لە پەرلەمانی فینلاند (لیژنەی کاروباری دەرەوە)، ڕێکخراوی DEMO Finland (حیزبە سیاسییەکانی فینلاند بۆ دێموکراسی) و هەم لە پەرلەمانی ئەورووپا لە ڕێگەی گرووپی سۆسیال دیموکراتەکان (S&D)ـەوە پشتیوانیی پرسی کورد بکات و گرووپی دۆستایەتیی کورد لە پەرلەماندا چالاک بکاتەوە.

حیزبە واژووکەرەکان جەختیان کردەوە کە چارەسەری عادڵانەی پرسی کورد، نەک تەنیا کێشەیەکی مرۆیی، بەڵکو فاکتەرێکی یەکلاکەرەوە و مەرجێکی بنەڕەتییە بۆ پاراستنی ئاسایشی ئەورووپا و چەسپاندنی ئاشتییەکی بەردەوام لە تەواوی ناوچەکەدا.